طرح تازه‌ای با عنوان «بانک زمان» در تهران در حال راه‌اندازی است؛ طرحی که براساس اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار است امکان دریافت خدمات تا سقف ۵ میلیون تومان را برای هر فرد فراهم کند.

احمد میدری اعلام کرده این طرح در سراسر تهران راه‌اندازی می‌شود و هدف آن ایجاد یک شبکه مبادله خدمات میان شهروندان است؛ یعنی افراد بتوانند بخشی از خدمات موردنیاز خود را بدون پرداخت مستقیم پول دریافت کنند و در مقابل، زمان یا مهارت خود را در اختیار دیگران قرار دهند.

بانک زمان چیست؟

بانک زمان یک مدل مبادله خدمات است که در آن «زمان» به جای پول مبنای معامله قرار می‌گیرد.

برای مثال، یک فرد ممکن است یک ساعت خدمات آموزشی، مراقبتی، فنی یا اجتماعی ارائه کند و در مقابل اعتبار زمانی دریافت کند که بعداً بتواند برای دریافت خدمات دیگری از آن استفاده کند.

به بیان ساده، فرد مهارتی را که دارد ارائه می‌دهد و در مقابل از مهارت یا خدمات دیگران استفاده می‌کند.

سقف ۵ میلیون تومان یعنی چه؟

براساس اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، هر فرد در قالب این طرح می‌تواند تا سقف ۵ میلیون تومان خدمات رایگان دریافت کند.

این مبلغ به معنی واریز ۵ میلیون تومان پول نقد به حساب مردم نیست.

بنابراین تیترهایی مانند «واریز ۵ میلیون تومان به حساب مردم» درباره این طرح دقیق نیستند.

منظور از این رقم، ارزش خدماتی است که فرد می‌تواند در چارچوب بانک زمان دریافت کند.

چه خدماتی در بانک زمان ارائه می‌شود؟

جزئیات نهایی همه خدمات هنوز اعلام نشده، اما ماهیت چنین طرحی معمولاً بر خدمات فردی و اجتماعی استوار است.

خدمات می‌تواند در حوزه‌هایی مانند:

• آموزش
• مراقبت از سالمندان
• کمک به افراد دارای معلولیت
• خدمات فنی ساده
• مشاوره
• همراهی و امور روزمره
• آموزش مهارت
• خدمات فرهنگی و اجتماعی

ارائه شود.

فهرست نهایی خدمات باید در زمان اجرای کامل طرح اعلام شود.

آیا این طرح فقط برای تهران است؟

در مرحله فعلی، وزیر تعاون از راه‌اندازی بانک زمان در سراسر تهران خبر داده است.

بنابراین فعلاً تمرکز طرح روی شهر تهران است.

اگر اجرای آزمایشی موفق باشد، احتمال گسترش آن به شهرهای دیگر وجود دارد، اما تا این لحظه برنامه رسمی و زمان‌بندی قطعی برای اجرای سراسری اعلام نشده است.

آیا همه مردم می‌توانند عضو بانک زمان شوند؟

جزئیات شرایط عضویت هنوز به‌طور کامل اعلام نشده است.

با توجه به ماهیت طرح، احتمالاً افراد باید ابتدا در سامانه یا شبکه مربوط ثبت‌نام کنند و مهارت یا خدمتی که می‌توانند ارائه دهند مشخص شود.

پس از آن، اعتبار فرد براساس خدماتی که ارائه می‌کند یا ضوابط حمایتی طرح تعیین خواهد شد.

آیا دریافت خدمات کاملاً رایگان است؟

عبارت «خدمات رایگان» در این طرح به این معنا نیست که هیچ ارزش یا مبادله‌ای وجود ندارد.

اساس بانک زمان این است که افراد زمان و خدمت خود را مبادله کنند.

برای مثال ممکن است فرد یک ساعت آموزش بدهد و در مقابل اعتباری دریافت کند که بعداً بتواند با آن از خدمت فرد دیگری استفاده کند.

بنابراین به جای پرداخت پول، زمان و مهارت تبدیل به ابزار مبادله می‌شود.

چه کسانی بیشتر از این طرح سود می‌برند؟

بانک زمان می‌تواند برای گروه‌هایی که نیاز بیشتری به خدمات اجتماعی دارند مفید باشد؛ از جمله:

• سالمندان
• افراد دارای معلولیت
• خانواده‌های کم‌درآمد
• افراد تنها
• دانشجویان
• خانواده‌هایی که نیاز به خدمات مراقبتی دارند

اما اینکه کدام گروه‌ها در مرحله اول اولویت داشته باشند، هنوز باید در مقررات رسمی طرح مشخص شود.

آیا ۵ میلیون تومان به کارت بانکی واریز می‌شود؟

خیر.

براساس توضیح فعلی، صحبت از دریافت خدمات تا سقف ۵ میلیون تومان است، نه پرداخت نقدی.

بنابراین نباید منتظر شارژ حساب بانکی یا واریز مبلغ ۵ میلیون تومان باشید.

اگر در شبکه‌های اجتماعی لینکی با عنوان «ثبت‌نام واریز ۵ میلیون تومانی بانک زمان» منتشر شود، باید با احتیاط برخورد کرد.

هدف از اجرای بانک زمان چیست؟

یکی از اهداف اصلی طرح، استفاده از ظرفیت مهارت‌های مردم و کاهش هزینه دریافت برخی خدمات است.

بسیاری از افراد مهارتی دارند که شاید در بازار رسمی از آن درآمد مستقیمی نداشته باشند، اما می‌توانند آن را در اختیار دیگران بگذارند و در مقابل از خدمات موردنیاز خود استفاده کنند.

این مدل می‌تواند به افزایش همکاری اجتماعی و کاهش بخشی از هزینه‌های خانوار کمک کند.

یک مثال ساده از بانک زمان

فرض کنید فردی در آموزش زبان مهارت دارد و فرد دیگری خدمات تعمیرات ساده انجام می‌دهد.

فرد اول یک ساعت آموزش زبان ارائه می‌کند و یک ساعت اعتبار دریافت می‌کند.

بعداً می‌تواند از همان اعتبار برای دریافت یک ساعت خدمات تعمیراتی استفاده کند.

در این مدل پول مستقیمی ردوبدل نمی‌شود و ارزش مبادله براساس زمان تعیین می‌شود.

آیا مبلغ همه خدمات یکسان است؟

در مدل کلاسیک بانک زمان، معیار اصلی معمولاً مدت زمان خدمت است.

اما در طرحی که در تهران اجرا می‌شود، جزئیات ارزش‌گذاری خدمات هنوز باید مشخص شود.

ممکن است در برخی خدمات تخصصی، ضوابط متفاوتی برای محاسبه اعتبار وجود داشته باشد.

ثبت‌نام بانک زمان از کجا انجام می‌شود؟

هنوز مسیر نهایی ثبت‌نام عمومی و جزئیات سامانه به‌صورت کامل اعلام نشده است.

وزیر تعاون گفته این طرح در سراسر تهران راه‌اندازی می‌شود، اما شهروندان باید منتظر اعلام رسمی درباره سامانه، شرایط عضویت و نحوه استفاده از خدمات باشند.

مراقب سایت‌های جعلی باشید

تا زمانی که سامانه رسمی اعلام نشده است، کاربران نباید به لینک‌هایی با عنوان‌هایی مانند:

• «ثبت‌نام دریافت ۵ میلیون تومان»
• «واریز بانک زمان»
• «هدیه ۵ میلیونی دولت»
• «ثبت کارت بانکی برای بانک زمان»

اعتماد کنند.

برای عضویت در چنین طرحی نباید رمز کارت، رمز پویا یا اطلاعات محرمانه بانکی را در اختیار سایت‌های ناشناس قرار داد.

آیا بانک زمان همان یارانه یا کالابرگ است؟

خیر.

بانک زمان با یارانه نقدی یا کالابرگ تفاوت دارد.

یارانه مبلغ نقدی یا حمایت مالی مستقیم است و کالابرگ اعتبار خرید کالاهای مشخص محسوب می‌شود.

اما بانک زمان بر مبادله خدمات و زمان استوار است.

بنابراین این سه طرح را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.

چه زمانی طرح کامل اجرا می‌شود؟

براساس اعلام وزیر تعاون، راه‌اندازی بانک زمان در تهران در دستور کار همین دوره قرار دارد.

اما هنوز برای همه مراحل، زمان‌بندی جزئی و عمومی اعلام نشده است.

احتمالاً پس از آغاز رسمی، جزئیات عضویت و نحوه دریافت خدمات منتشر خواهد شد.

جمع‌بندی

طرح بانک زمان قرار است در تهران راه‌اندازی شود و براساس اعلام وزیر تعاون، هر فرد می‌تواند تا سقف ۵ میلیون تومان خدمات رایگان دریافت کند.

این مبلغ پول نقد نیست و به حساب افراد واریز نمی‌شود؛ بلکه ارزش خدمات قابل دریافت در چارچوب طرح است.

جزئیات نهایی ثبت‌نام، گروه‌های مشمول و فهرست خدمات باید در اطلاعیه‌های رسمی بعدی اعلام شود.